“Pakistan’ın Pavarotti”si diye de biliniyor Nusret. Rolling Stone dergisine göre de “dünyanın en iyi sesi”. Avrupa’da ve Amerika’da pek fazla popüler ve deyim yerindeyse aranan bir isim. Batı’da gerçekleşen konserler, “dead man walking”, film müzikleri derken, kavvali müziği salt bir “sufi müziği” portresinden uzaklaşmış, fakat buna rağmen de iç dinamiklerini yitirmeden gün geçtikçe de önemini artırarak yürüyegelmiş ta ki 1997’ye değin.

Her büyük üstat gibi o da yerine bir çırağını bırakıp gitti. Nusret’in halefi, konserdeyken dizinin dibinde oturan yeni yetme “Rahat” oluyor.

Nusret Fatih Ali Han gibi devasa bir ismin hemen ardından söylenmesi gereken tek isim oluyor yeğeni, 1973 doğumlu Rahat.

Kavval, yani kavvali müziğinin solisti, hanendesi ve de grup yöneticisi, üzerinde taşıdığı yükümlülüğü öyle bir çırpıda kazanamıyor. Uzun yıllar boyu sıkı bir eğitimden ve terbiyeden geçmiş olması gerek. Sadece kavval için değil tabii ki bu ön şartlar, tüm icra grubu için de geçerli. Rahat Fatih de bu öğreti çemberinden geçiyor

Henüz gençken hocasından kavvali müziğinin inceliklerini alıyor; ta ki amcasının ölümüne değin. 1997’de üstadın vefatından sonra, amcasının yerine baş kavval oluyor. Bu bir başlangıç aslında tüm kavvali müziği adına. Çünkü Nusret’in bıraktığı yerden benzer bir ivmeyle Rahat Fatih, bu önemli görevi ileriye götürmeye çabalıyor. Bu çaba tabii ki salt Rahat’ın değil, Nusret’in miras bıraktığı grubun da aynı zamanda.

Henüz çocukken amcasıyla beraber başladığı koşu, bu terbiyenin içinden geliyor oluşu, karşımıza hem mektepli hem de alaylı bir Rahat’ı çıkartıyor.

Rick Rubin’in prodüksiyonuyla Sony Music firmasından ilk albüm çalışması 2001’de kendi adıyla yayınlanıyor. “RAHAT”

7 yaşından beri kavvali geleneğinin bir parçası olması ve Nusret gibi büyük bir dehânın yanında yetişmesi, Doğu’da ve Batı’da isminin ve sanatının çok çabuk yayılmasını sağlıyor.

Aynı amcası gibi Rahat da, Pearl Jam grubunun solisti Eddie Vedder ile beraber çalışıyor. Los Angeles şehrinde Shrine Oditoryumu’nda ve New York’ta Central Park’ta Eddie Vedder ile konserler, 1995 yılında da “Dead Man Walking” film müziklerini beraber icra ediyorlar. The Four Feathers filminin müziğiyle boy gösteriyor sonrasında. Ardından Derek Trucks ile de blues müziği içersinde yer alıyor. 2003’te de “Paap” isimli filmin müzikleriyle isminden söz ettiriyor.

Kavvali müziğinin ortaya çıkış süreci hızlı tüketim kalıplarının ihtiyaçlarıyla çelişir durumda. Yani kavvali sanatçıları ile dinleyicileri arasındaki bağ popüler kültürün ve arz-talep dengesinin gerekleri doğrultusunda kurulmuyor, müziğin yapısı buna engel. Fakat bu durum Rahat’ın son albümünün yakında gelecek olduğunu duyurmamıza engel değil. Nusret Fatih Ali Han sevenler, “Rahat” olun…

Kallavi bir yorum: Kavvali

Meraklısı için not: Dünya, kavvali müziği ile aslında tam 700 sene önce tanıştı. Kendi kültürü için bile çok yeniydi o zamanlar; İran uygarlığının, ardında bırakıp gittiği bir emanetti. Bundan dolayı hem yeni hem de aşinaydı. Kavvali müziğinin popülaritesi 1960’lardan sonra yükseldi, Batılı müzikseverler eski bir “yeni” ile tanışmış oldular.

 “Kavvali”, “ifade tarzı” veya “konuşma şekli” anlamına geliyor. Kökleri İran’a kadar uzanan bu sufi müziği formunun ilahi bir nefes olduğuna inanılıyor Pakistan’da. İran’da doğmasına rağmen kendisine Pakistan’da ve Hindistan’da zemin bulmuş olması, belki antropologların ilgisini çekebilir, biz şimdilik sadece ezgilerle ilgileniyoruz. h.dursunoglu@zaman.com.tr