Ara Güler çok kederli, bu İstanbul İstanbul değil diyor.

Moderniteyi hiç mi hiç onaylamıyor: Modernite fakirliktir diyor.

TRT 2’de yayınlanan Ustalarla Türkiye Defteri’nde Ara Güler’i izliyorum.

Öyle dertli ki İstanbul’un bu halinden: Rumelihisarı’nda bir sokak vardı diyor; fotoğraflar çekerdim o sokakta, yokuşlu, küçük, dar bir sokaktı, Arnavut kaldırımlı. O sokağa düşen yağmur bile hüzünlü düşerdi. Öyle bir sokaktı yani. Gittim aradım o sokağı orada, bulamadım, sokağı asfaltlamışlar, birkaç modern bina yapmışlar, yağmur oraya düştüğü zaman yağmur ağlıyor şimdi be…

İstanbul’un sokaklarında yürüyor Ara Güler, elinde fotoğraf makinesiyle, biraz kızgın adımları… Eski köprüde hayat vardı diye üzülüyor Galata Köprüsü için: Düşün ki kimler geçti o köprüden…

1948-50 yıllarında başlamış fotoğraf çekmeye Ara Güler, şimdi sokaklarda kompozisyon yapmak bile mümkün değil diye şikâyet ediyor, hiç tadı kalmadı İstanbul’un.

Röportajı verirken edası öyle ki, bizlerin de bazı şeylere kızmamızı istiyor adeta.
Doğrudur. İstanbullunun sahiplenmediği bir kent olarak İstanbul’u başkaları sahiplendi. Ara Güler’in bu kızgınlığı, aynı zamanda hepimizle ilgili ortak bir kefaret ödeme kızgınlığı olamaz mı acaba?

Ustalarla Türkiye Defteri, TRT’nin az sayıdaki düzgün yapımlarından biri. Konuyu grafik animasyon efektlere boğmayan, daha çok özünden yakalamaya çalışan iyi bir program.

Fotoğrafı tanık olarak gören bir fotoğraf sanatçısı o. Harran’a gittiğini, ufacık Harran’a bin iki yüz tane direk diken belediyeye çok kızdığını anlatıyor.

Türkiye’nin sahibi vatandaşların kendisidir diyor, iki lafın birinde. Bunun iyice bellenmesi gerektiğinde ısrarlı.
Ara Güler, bugün yaşayan az sayıdaki gerçek İstanbulludan biri. Ayrıca son birkaç Peralıdan biri aynı zamanda.Kızgın olmakta çok haklı.
Üç imparatorluğa başkentlik yapmış bu şehri bozuk para gibi harcayanlara çok kızgın. İstediği gibi fotoğraf çekemediği için çok üzgün. Yetkililerin duyarsızlığına çok kızgın.

Dante bu yaşa kadar berbat bir hayat yaşıyor. Floransa Cumhuriyeti’nde Siyahlarla Beyazların arasında anlaşmazlık artınca Papa 1300’ü “Jübile Yılı” olarak ilan ediyor.İki milyona yakın muazzam bir kalabalık Roma’ya doluyor. Dante de bunların arasındadır, gördüğü manzaralar gözünü de, gönlünü de doyuruyor ve kararını veriyor:
“İnsanlara en iyi yolu göstereceğim.”

Bu sırada 35 yaşındadır. Yani 35 yaş, Dante’nin kötü hayattan iyi hayata dönüş noktasıdır.
Dante, Kur’an-ı Kerim’i ve hadis-i şerifleri inceliyor. Cennet, Cehennem, Arafat isimli üç eserini “İlahi Komedya” adı altında topluyor.
1941’de Hasan Ali Yücel, Milli Eğitim Bakanı iken beş yüz kadar tercüme kitap yayınlattı.
Cahit Sıtkı, bunlardan “Cehennem” isimli kitabı okuyunca, özellikle mütercim Dr. Feridun Timur’un yazdığı öz sözün tesirinde kalıp, Dante’yi örnek alıyor.

Her ikisi de ömür ortalamasını 70 kabul ediyor, amma Dante 56, Cahit Sıtkı da 46 yaşında ölmüştür.

OTUZ BEŞ YAŞ

Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder.
Dante gibi ortasındayız ömrün.
Delikanlı çağımızdaki cevher,
Yalvarmak, yakarmak nafile bugün,
Gözünün yaşına bakmadan gider.

Şakaklarıma kar mı yağdı ne?
Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünüyorsunuz;
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?

Zamanla nasıl değişiyor insan!
Hangi resmime baksam ben değilim:
Nerde o günler, o şevk, o heyecan?
Bu güler yüzlü adam ben değilim
Yalandır kaygısız olduğum yalan.

Hayal meyal şeylerden ilk aşkımız;
Hatırası bile yabancı gelir.
Hayata beraber başladığımız
Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir;
Gittikçe artıyor yalnızlığımız

Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç farkettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış!
Her doğan günün bir dert olduğunu,
İnsan bu yaşa gelince anlarmış.

Ayva sarı nar kırmızı sonbahar!
Her yıl biraz daha benimsediğim.
Ne dönüp duruyor havada kuşlar?
Nerden çıktı bu cenaze? Ölen kim?
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar.

N’eylesin ölüm herkesin başında.
Uyudun uyanamadın olacak
Kim bilir nerde, nasıl, kaç yaşında?
Bir namazlık saltanatın olacak.
Taht misali o musalla tasında.